Sơn La: Hướng đến thương hiệu Chè Trọng Nguyên Phổng Lái Thuận Châu

     

Giữa thăm thẳm núi non Thuận Châu (Sơn La), có một vùng đất nổi tiếng từ lâu, được khách thưởng chè sành sỏi đặt cho cái tên: “thiên đường chè”. Nơi đây chính là xã vùng cao Phổng Lái (huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La). Với chất đất và khí hậu trong lành, mát mẻ, chè Bình Thuận (Phổng Lái) nổi tiếng thơm ngon và được nước.

Cây chè bén rễ với mảnh đất Phổng Lái từ những năm 60 của thế kỷ trước, đến nay đã trở thành vùng sản xuất cây công nghiệp rộng lớn của huyện Thuận Châu. Để có được thương hiệu nổi tiếng như hiện tại, cây chè tại đây cũng đã trải qua nhiều biến cố. Trước kia, sản phẩm chè sau khi thu hái đều được Công ty Dịch vụ phát triển chè Sơn La bao tiêu. Nhưng đến năm 2013, công ty chè lâm vào khủng hoảng, khả năng bao tiêu trở nên hạn chế, giá cả không đáp ứng được nhu cầu trong khi mong muốn mở rộng, phát triển cây chè của bà con lại ngày một cao. Thời điểm đó, một số hộ tại địa phương đã bắt đầu chặt chè để trồng các loại cây trồng khác. Trước tình hình ấy, năm 2015, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Sơn La quyết định giao cho HTX Sản xuất Kinh doanh và Dịch vụ Tổng hợp Bình Thuận quản lý 200ha vùng nguyên liệu sẵn có, đồng thời ra nhiệm vụ xây dựng, phát triển diện tích trồng chè lên 500ha, đáp ứng được 4.500 tấn chè búp tươi/năm nguyên liệu đầu vào, tương đương 900 tấn thành phẩm/năm. Sau hơn 1 năm được công nhận, từ chỗ chỉ bao tiêu sản phẩm để làm chè sơ chế xuất khẩu, đến cuối năm 2018, HTX đã tiến tới sản xuất chè thành phẩm để bao tiêu trong tỉnh và ngoài tỉnh. Đến nay, nhận được sự quan tâm của các cấp, các ngành, sản phẩm chè Trọng Nguyên – Phổng Lái của HTX đã được lựa chọn làm mô hình điểm trong chương trình OCOP của tỉnh Sơn La.

Trải qua nhiều thăng trầm, cây chè trên đất Phổng Lái đến nay vẫn được xác định là một trong những cây trồng chủ lực góp phần xóa đói giảm nghèo bền vững. Những người nông dân ở đây luôn chú trọng quan tâm đến cây chè trong việc đầu tư giống mới, đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thâm canh, cải tạo và trồng mới, xây dựng thương hiệu…

Sản phẩm chè xanh Trọng Nguyên của HTX Bình Thuận được chế biến từ những đọt chè non xanh tươi mơn mởn. Chè được trồng ở độ cao 1.648m so với mực nước biển nên có nhiều khác biệt so với chè tại các địa phương khác, nước chè có màu xanh tự nhiên, hương thơm nhẹ nhàng và vị dịu, ngọt đậm đặc trưng. Chè được chế biến qua công đoạn sao diệt men, sau đó được đưa vào máy vò hoặc chảo vò thủ công; tiếp đến là công đoạn sấy chè, kết hợp sấy một lượt trên máy sấy băng tải, khi độ ẩm của trà còn khoảng 33-36% thì cho vào quả tôn quay để sao. Đây là quá trình sao khô, độ ẩm sản phẩm còn khoảng 3-5% là đẹp nhất, sẽ đảm bảo được trọn vẹn hương vị thiên nhiên trong từng ngụm chè.

Chè Trọng Nguyên Phổng Lái Thuận Châu

 

Đặc biệt, để chè có chất lượng tốt, HTX thường thu hái chè vào buổi sáng sớm, khi những tia nắng mặt trời mới bắt đầu ló rạng, những búp chè còn đọng nguyên sương đêm trong lành, tinh khiết của đất trời tạo nên hương vị chè đậm đà, đặc trưng.

Chè xanh Phổng Lái thuộc tính mát, trước đắng sau ngọt, giúp đem đến sự tỉnh táo cho người dùng, đồng thời giúp giải khát, làm mát cơ thể, giải độc và hỗ trợ hệ tiêu hóa. Ngày nay, việc uống chè đã đi vào tâm thức người Việt một cách tự nhiên, tĩnh lặng. Dẫu cuộc sống có nhiều thay đổi và nhiều đồ uống khác đã ra đời nhưng uống chè sẽ vẫn là một nét văn hóa truyền thống không thể lãng quên của người Việt Nam. Việc duy trì thói quen uống chè mỗi ngày cũng giúp nâng cao sức đề kháng của cơ thể, tăng cường sinh lực & phòng chống bệnh tật.

Hiện HTX Sản xuất Kinh doanh và Dịch vụ Tổng hợp Bình Thuận đang bao tiêu sản phẩm chè búp tươi cho xã Phổng Lái nói riêng và các xã khác thuộc vùng Thuận Châu như Phổng Lập, Chiềng Pha và Mường É. Trước năm 2013, Nhà nước có chính sách hỗ trợ 100% giống cây chè, phân bón cùng kỹ thuật trồng nhưng do sản phẩm không được bao tiêu nên hầu hết các hộ dân đều không mặn mà lắm. Về sau, khi có HTX Bình Thuận đứng ra bao tiêu sản phẩm, thu nhập các hộ dân ổn định hơn trước,  họ đã tự bỏ tiền mua cây giống, tự tìm tòi, học hỏi để phát triển nghề trồng chè tại đây. Sự phát triển của HTX ngày hôm nay một phần lớn là nhờ vào sự liên kết chặt chẽ giữa nông dân và HTX. Từ chỗ có ý định chặt chè để trồng các loại cây trồng khác, giờ đây bà con đã tin tưởng và tự đến đăng ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với HTX. Dây chuyền sản xuất của HTX hiện đang có công suất 20 tấn chè búp tươi/ngày, tương đương với khoảng 4 tấn chè khô thành phẩm. Trung bình mỗi năm bao tiêu khoảng 2.500 tấn chè búp tươi cho bà con, sản xuất 500 tấn chè khô xuất ra thị trường.

Sản phẩm chè Trọng Nguyên tại HTX Bình Thuận được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, áp dụng quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hái, chế biến nghiêm ngặt, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và hiện đang hướng tới sản xuất theo quy trình hữu cơ. Với việc được cấp nhãn hiệu chứng nhận “Chè Phổng Lái Thuận Châu” và hướng tới xây dựng thành công thương hiệu Chè Trọng Nguyên – chè Phổng Lái Thuận Châu, HTX Sản xuất kinh doanh và dịch vụ tổng hợp Bình Thuận luôn nỗ lực không ngừng trong việc phát triển cây chè; đưa Phổng Lái dần trở thành một trong những điểm sáng trong phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo của huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La.